Jak pytać o umowy zawierane przez gminę?

Umowy to miejsce, w którym deklaracje spotykają się z pieniędzmi – dlatego pytanie o nie jest jednym z najbardziej wartościowych w obszarze jawności. Umowy zawierane przez instytucje publiczne są zasadniczo jawne.

Określ zakres

Zamiast prosić o „wszystkie umowy”, wskaż rok, przedmiot lub kontrahenta – np. umowy z 2025 r. dotyczące usług prawnych albo umowy z konkretną firmą. Precyzja chroni przed wezwaniem do doprecyzowania i przed zakwalifikowaniem żądania jako informacji przetworzonej.

O co konkretnie poprosić

• skany umów wraz z załącznikami i aneksami,
• faktury i protokoły odbioru powiązane z umową,
• wyciąg z rejestru umów, jeśli instytucja go prowadzi.

Dane osobowe w umowach

W umowach pojawiają się dane osób fizycznych, ale to nie jest powód do odmowy. Z orzecznictwa wynika, że imiona i nazwiska kontrahentów jednostki samorządu oraz kwoty umów są jawne i nie chroni ich prawo do prywatności (Sąd Najwyższy, I CSK 190/12). Ewentualne dane wrażliwe osób trzecich urząd może zanonimizować, udostępniając resztę. Tajemnica przedsiębiorcy bywa nadużywana – to wyjątek, który trzeba wykazać, i nie obejmuje np. samej ceny.

Rejestry umów

Coraz więcej informacji o umowach trafia do publicznych rejestrów (m.in. prowadzonego od 2024 r. centralnego rejestru umów jednostek sektora finansów publicznych). Zanim zapytasz, sprawdź, czy interesujące Cię dane nie są już dostępne online – a jeśli nie, złóż wniosek o konkretne umowy lub wyciąg z rejestru za dany okres.