Jawność TBS i SIM – budownictwo społeczne

Towarzystwa Budownictwa Społecznego (dziś częściej Społeczne Inicjatywy Mieszkaniowe) realizują politykę mieszkaniową – zadanie publiczne wynikające z art. 75 Konstytucji oraz z zadań gmin. Działają na podstawie ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, na zasadach non-profit, z ustawowymi kryteriami dochodowymi dla najemców.

Spółki komunalne – bez wątpliwości

Gdy TBS lub SIM ma udział jednostki samorządu, sprawa jest jasna: dysponuje majątkiem publicznym i wykonuje zadania publiczne, więc podlega ustawie o dostępie do informacji (np. WSA II SAB/Wa 680/23; WSA IV SAB/Wr 127/15). Jawne są m.in. umowy, koszty i zasady gospodarowania majątkiem.

Także podmioty prywatne

Bardziej sporne są prywatne TBS/SIM bez udziału publicznego. Przeważa pogląd, że i one są zobowiązane: art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy obejmuje wszystkie podmioty wykonujące zadania publiczne, niezależnie od majątku. Skoro spółka działa wyłącznie w granicach ustawy, w celu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych i bez dowolności biznesowej, to wykonuje zadanie publiczne (por. WSA IV SAB/Wr 502/24; WSA I SA/Kr 660/25).

Co to znaczy dla najemcy

Najemca może pytać o sprawy związane z gospodarowaniem przez spółkę środkami i realizacją jej zadań – umowy, koszty, zasady naboru. Jeśli spotka się z odmową lub milczeniem, służy mu skarga na bezczynność.