Jawność wynagrodzeń osób pełniących funkcje publiczne

Pytanie o zarobki w instytucjach publicznych budzi emocje, bo zderza jawność finansów publicznych z prawem do prywatności. Granica istnieje i warto ją rozumieć.

Funkcja publiczna a prywatność

Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej ograniczenie ze względu na prywatność nie dotyczy osób pełniących funkcje publiczne – w zakresie związanym z pełnieniem tych funkcji, w tym warunków powierzenia i wykonywania funkcji. Oznacza to, że wynagrodzenie powiązane z funkcją publiczną jest co do zasady jawne. Prywatność osób, które takich funkcji nie pełnią, podlega silniejszej ochronie.

Co zwykle można uzyskać

• zasady wynagradzania i regulaminy,
• wysokość wynagrodzenia osób na stanowiskach kierowniczych i funkcyjnych,
• kwoty i powody nagród powiązanych z funkcją.

Orzecznictwo idzie tu daleko: Sąd Najwyższy i Naczelny Sąd Administracyjny przyjmują, że jawne są imiona i nazwiska kontrahentów jednostki samorządu oraz kwoty z zawartych z nią umów (m.in. SN I CSK 190/12, NSA I OSK 531/14). Jawne powinny być również nagrody przyznawane ze środków publicznych – wraz z kwotami i uzasadnieniem – choć część urzędów wciąż się przed tym broni.

Gdzie bywa spór

Im niżej w strukturze i im mniejszy wpływ na sprawy publiczne, tym mocniej chroniona jest prywatność. Dlatego część pytań kończy się udostępnieniem danych zbiorczych zamiast indywidualnych. Spór dotyczy zwykle tego, czy konkretna osoba pełni „funkcję publiczną”.

Jak pytać rozsądnie

Najlepiej zaznaczyć, że pytasz o wynagrodzenie lub nagrodę związane z pełnioną funkcją publiczną albo o dane kontrahentów i kwoty umów – a nie o prywatne dane osób spoza tego kręgu. To zwiększa szansę na pełną odpowiedź i utrudnia bezpodstawne powołanie się na prywatność.