Wstęp na posiedzenia i prawo do nagrywania sesji

Art. 61 ust. 2 Konstytucji gwarantuje nie tylko dostęp do dokumentów, ale też wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy pochodzących z wyborów powszechnych – z możliwością rejestracji dźwięku i obrazu. W praktyce oznacza to prawo, by przyjść na sesję rady gminy i ją nagrywać.

Rada gminy i jej komisje

Prawo wstępu obejmuje także komisje rady (por. wyrok WSA w Łodzi II SA/Łd 89/08), co potwierdzają art. 18 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 11b ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Termin sesji musi być podany do publicznej wiadomości (wyrok NSA I OSK 2296/11); terminy komisji warto sprawdzić w BIP lub zapytać o nie w urzędzie.

Nagrywanie i jego granice

Przewodniczący nie może zakazać wstępu ani nagrywania – to uprawnienie konstytucyjne. Ograniczenia mogą dotyczyć dopiero publikacji nagrania (ochrona danych osób prywatnych, np. mieszkańców poruszających sprawy osobiste), nie obejmują jednak osób pełniących funkcje publiczne. Udział w obradach nie daje natomiast prawa głosu – o jego udzielenie decyduje przewodniczący.

Gdy ktoś Ci tego zabrania

Jeśli nie zostaniesz wpuszczony albo usłyszysz zakaz nagrywania, lepiej nie spierać się na miejscu. Odmowa to czynność z zakresu administracji publicznej, którą można zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) w terminie 30 dni od dnia, w którym dowiedziałeś się o czynności.

A parlament?

Wstęp na posiedzenia Sejmu i Senatu również ma podstawę w art. 61 ust. 2 Konstytucji, ale tryb regulują regulaminy izb (autonomia regulaminowa potwierdzona wyrokiem TK K 38/01); w orzecznictwie NSA trwa spór, jak daleko regulamin może to prawo ograniczać (por. III OSK 1238/21 oraz III OSK 1363/21 i III OSK 1425/21). Wstęp na komisje parlamentarne zależy od uznaniowej decyzji przewodniczącego, a odmowę wstępu na posiedzenie izby można zaskarżyć do WSA w Warszawie.