Czy przyczyna odwołania urzędnika jest informacją publiczną?

Wyższe stanowiska w służbie cywilnej (np. dyrektor generalny urzędu, powiatowy lekarz weterynarii) obsadza się od 2015 r. w drodze powołania. Jawność powodów odwołania z takich stanowisk bywa ważnym narzędziem kontroli społecznej, ale prawo różnicuje sytuacje.

Odwołanie dyscyplinarne – przyczyna jawna

Gdy odwołanie następuje bez wypowiedzenia (tzw. dyscyplinarne), prawo pracy wymaga wskazania przyczyny na piśmie. Skoro organ musi ją podać, to – jako informacja związana z pełnieniem funkcji publicznej – co do zasady jest jawna. Tak uznało m.in. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (decyzja SKO 4710.183.2023), a o obowiązku wskazania przyczyny mówi orzecznictwo Sądu Najwyższego (I PK 704/03).

Odwołanie z wypowiedzeniem – bez przyczyny

Inaczej jest przy zwykłym odwołaniu z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu pracy pracownik powołany może być odwołany w każdym czasie, a oświadczenie pracodawcy nie musi wskazywać przyczyny (uchwała SN III PZP 6/06). To czynność „oderwana od przyczyny” – jeśli powodu nie podano, nie ma czego udostępniać.

Praktyczny wniosek

Jeśli urzędnika odwołano dyscyplinarnie, można pytać o przyczynę. Przy odwołaniu z wypowiedzeniem przyczyna często formalnie nie istnieje. Warto więc najpierw ustalić tryb odwołania, a żądanie kierować do podmiotu, który dokonał odwołania.